پس از پنجاه سال: پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین(ع)

بهترین کتابهایی که خوانده ام
محسن حسام مظاهری
پس از پنجاه سال: پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین(ع)
سیدجعفر شهیدی
دفتر نشر فرهنگ اسلامی

کتاب پس از پنجاه سال را مرحوم دکتر شهیدی سال ۵۷ تدوین کرد. از مباحث پراکنده‌ای که از بیست سال قبل از آن تاریخ تا آن زمان در موضوع عاشورا نگاشته بود. امروز از زمان انتشار این کتاب نزدیک به چهل سال می‌گذرد. در این سال‌ها فراوان کتاب‌ها درباره‌ی تاریخ عاشورا و تحلیل آن نوشته‌اند. اما هنوز که هنوز است، به دشواری می‌توان کتابی و پژوهشی در تراز کتاب پس از پنجاه سال یافت. این کتاب، با وجود حجم کمی که دارد، زاویه‌ی دید تازه‌ای در فهم عاشورا پیش روی مخاطب قرار می‌دهد که با زاویه‌دیدهای مرسوم و مشهور متفاوت است. تحلیل شهیدی از عاشورا، تحلیلی است اسنادی، عقلانی و غیراسطوره‌ای. از این حیث، پس از پنجاه سال با شهید جاوید شباهت‌هایی دارد. گرچه به دلایلی چون پرهیز از ورود به مباحث کلامی حساس (نظیر علم امام) انتشار آن مانند شهید جاوید واکنش و مخالفت چندانی برنیانگیخت. چه بسا اگر جوهر اصلی تحلیل شهیدی و اقتضائات و لوازم پذیرش تحلیل او از عاشورا دقیق فهم می‌شد، بروز مخالفت‌ها بعید نبود. اما آن مرحوم این اقبال را داشت که کتابش از حواشی مضر مصون بماند.

شهیدی گرچه مورخ است، اما تنها به بررسی منابع تاریخی بسنده نکرده است. او به‌خوبی می‌داند که منابع و متون بنیادی و نخستین تاریخ اسلام، از فیلتر دوره‌ی استیلای امویان و عباسیان گذشته است و نمی‌توان گشاده‌دستانه وبا خیال آسوده به آن‌ها اعتماد کرد. شهیدی با همین نگاه و با رویکردی مجتهدانه، داده‌های تاریخی را با مجموعه‌ی شرایط و وضعیت جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی آن روزگار سنجیده است. با این اوصاف، کتاب او را می‌توان بیش از تحلیل تاریخی، تحلیلی جامعه‌شناختی از واقعه‌ی عاشورا محسوب کرد. تحلیلی که در مقام پاسخ به این پرسش است که چه شد و بر جامعه‌ی اسلامی چه گذشت که تنها پس از پنجاه سال از رحلت پیامبر اکرم(ص)، نواده‌ی بزرگوار او توسط مسلمانان به آن شکل فجیع کشته ‌شد؟ کتاب شهیدی، روایت انحطاط گام به گام جامعه‌ی اسلامی است.

  • هیچ نظری یافت نشد
افزودن نظر